Het Juiste Woord (pleidooi voor een versleten boek)

30-08-'10 | Creativity etc. | 4 Reacties   

Is het een woordenboek? Een synoniemenboek? En naslagwerk voor vertalingen? Niets van dat. Het is een betekeniswoordenboek. En het is onmisbaar voor elke copywriter. En bijna onvindbaar ook.

Hulp bij de creatieve arbeid

Het juiste woord. We zoeken er elke dag naar als copywriters. En zoals met bijna alle gevallen van creativiteit is een goede vondst vaker het gevolg van lange, noeste arbeid dan van een plotse, geniale ingeving.

Alle beetjes helpen bij die arbeid, die zoektocht naar de juiste formulering. En even los van het belang van de inbreng van mijn creatieve collega’s pleit ik hier graag voor het gebruik van boeken. En dan vooral van “Het juiste woord: standaard betekeniswoordenboek der Nederlandse taal” door Dr. L. Brouwers.

Brouwers' betekeniswoordenboek: onmisbaar voor elke copywriter

Analoge hulp in post-digitale tijden

U leest het goed: een boek. Een oud, versleten boek. Ik gebruik dagelijks apps op mijn smartphone, ik tweet en facebook erop los, ik gebruik de sites van de VRT en de Taalunie, ik schuim het web af op zoek naar idioms- en thesaurussites en tover met één muisklik de volledige Vandale op mijn computerscherm tevoorschijn.

Maar als ik het juiste woord zoek, dan grijp ik naar Brouwers. Waarom? Omdat Dr. L. Brouwers het geweldige idee had om voor het Nederlands alle woorden naar begrip en betekenis te ordenen.

Omgekeerd woordenboek

In zijn inleiding uit mijn editie uit oktober 1965 legt hij uit hoe dat werkt: een woordenboek is voor lezers, zegt hij, die brengen u van het woord naar de betekenis. Een betekeniswoordenboek werkt net omgekeerd: het brengt u van een begrip, een gedachte tot bij het juiste woord.

Ideaal voor schrijvers.

In de praktijk werkt de Brouwers als een soort synoniemenwoordenboek, met dat verschil dat u een lijst krijgt van woorden die gevoelsmatig erg kunnen verschillen maar wel allemaal pàssen bij het begrip dat u zoekt.

Fantastisch is dat. Op zoek naar een ander woord voor “besturen”? De index verwijst u naar nummer 721 onder de betekenis “gezag” en daar vindt u deze indrukwekkende lijst van woorden die “besturen” kunnen betekenen:

Het begrip "besturen" volgens Brouwers' betekeniswoordenboek - klik op de foto voor een groter exemplaar

Die lijst kan u op allerlei nieuwe woorden en ideeën brengen. Ik heb al vaak mogen ondervinden dat ik zo nieuwe formuleringen ontdek wanneer ik vast ben gelopen in mijn copy, en nieuwe invalshoeken op bestaande ideeën zie die mijn hele tekst nieuw leven inblazen. Door net dàt woord te vinden met een betekenis die beter bij mijn idee past.

Zonder Brouwers was ik er niet op gekomen. Een mens kan maar zo veel woorden kennen.

Het juiste boek

Voorlopig ken ik geen online alternatief voor de Brouwers. En bij mijn weten wordt hij allang niet meer gedrukt.

Dus bent u copywriter? En stoot u in een vergeten hoek op een exemplaar van de Brouwers? Niet twijfelen. Aanschaffen.

3 Reacties

Auteur : Paul JJ Beliën
“En bij mijn weten wordt hij allang niet meer gedrukt.”
zie: http://www.wpg.be/boeken/overzicht/lbrouwers/9789002220296 = ISBN: 9789002220296 verschijningsdatum: 31/03/2011

Auteur : Gerrit
Website : http://www.bbc.be
@Rob: Kijk, het ware kenmerk van de schrijver.

Auteur : Rob Elbers
Website : http://www.elbers.nl
Ik heb nog een zeer oude versie (1975) maar gebruik het boek nog regelmatig. Een lekkere dikke pil boordevol hints, tips en ideetjes. Staat trots te pronken naast de klassieker “De kunst van het schrijven” door Lea Wijnberg. Het vergeelde papier heeft wel wat… ;o). Groeten van den Ollander.